W dniu 6 września 2024 Minister Zdrowia wydał obwieszczenie w sprawie standardów akredytacyjnych dla szpitali, w którym znalazł się m.in. standard PP13 na temat zapewniania możliwości korzystania z opieki duchowej. W dokumencie opieka duchowa jest scharakteryzowana jako obejmująca realizację potrzeb egzystencjalnych (takich jak poszukiwanie sensu życia i śmierci, życie nadzieją), uszanowanie godności chorego i wartości, które są dla niego ważne. Zwraca się również uwagę na rozpoznawanie potrzeb duchowych nie tylko pacjentów będących w zaawansowanym stadium choroby, ale także ich bliskich – „oferowanie wsparcia dla rodziny w żałobie po śmierci chorego”. Realizacja potrzeb duchowych ma się odbywać m.in. poprzez „umożliwienie kontaktu z osobą bliską (...), sztuką, muzyką, czy w miarę możliwości – zwierzęciem towarzyszącym” oraz „prowadzenie edukacji personelu w zakresie (...) opieki duchowej”. Zapewnianie możliwości korzystania z opieki duchowej nie jest obecnie konieczne do otrzymania akredytacji, jest nieobowiązkowe, ale wciąż punktowane. Natomiast należy podkreślić, że standard PP12 mówiący o zapewnieniu dostępu do opieki duszpasterskiej, niezależnie od wyznania, oraz o dostępności miejsca modlitewnego, ujmowany jest od wielu lat jako obowiązkowy standard akredytacyjny.
Pierwsze placówki medyczne wprowadziły już procedurę szpitalną szczegółowo opisującą sposób świadczenia opieki duchowej. W Szpitalu Uniwersyteckim im. dr. Antoniego Jurasza w Bydgoszczy zobowiązuje ona pracowników, aby taką opieką objęli przede wszystkim chorych na zaawansowane choroby przewlekłe, chorych będących w fazie terminalnej lub też w innej sytuacji kryzysowej. We wstępnym okresie hospitalizacji powinno się przeprowadzić jednorazowo wywiad duchowy, który ma pomóc:
- lepiej poznać zasoby chorego,
- ustalić, do czego się odwołuje w sytuacjach kryzysowych, takich jak choroba,
- zidentyfikować ewentualne źródła cierpienia,
- dowiedzieć się, co chory chciałby, aby uwzględnić w ramach opieki duchowej w czasie jego pobytu w szpitalu.
Warto podkreślić, że odpowiedź na to ostatnie pytanie jest umieszczana w dokumentacji elektronicznej podczas wywiadu pielęgniarskiego. Ponadto przesiewowe pytania na temat potrzeb duchowych mają być zadawane pacjentom co najmniej raz w tygodniu. Przygotowano również pierwsze obowiązkowe szkolenie dla wszystkich pracowników szpitala w tym zakresie. Prawidłowe świadczenie opieki duchowej w polskich szpitalach wymaga zadbania o odpowiednie przygotowanie kapelanów szpitalnych do pełnienia roli specjalistów opieki duchowej nie tylko w aspekcie troski o potrzeby religijne, ale także udzielania wsparcia dla osób (w tym niereligijnych / innego wyznania) cierpiących duchowo. W związku z tym PTODM przygotowuje ścieżkę edukacyjną dla kapelanów pracujących w szpitalach, które zdecydowały się na wdrożenie procedury PP13, zgodną z międzynarodowymi wymogami kształcenia CPE (Clinical Pastoral Education), która będzie realizowana od początku 2027 roku.
Oprócz skierowania do kapelana jako specjalisty opieki duchowej, ważną rolę odgrywają też różnego typu interwencje duchowe oraz programy szpitalne. Do najlepiej przebadanych u pacjentów w okresie końca życia należy terapia wzmacniająca godność (Dignity Therapy) oraz terapia ukierunkowana na poszukiwanie sensu. PTODM oferuje też swoje zaangażowanie w zakresie prowadzenia edukacji dla personelu medycznego (pierwsze takie szkolenie przeprowadzone zostało 24 kwietnia 2026 dla przedstawicieli szpitali skupionych w Ogólnopolskim Zrzeszeniu Szpitali Akredytowanych, zainteresowanych wdrażaniem procedury opieki duchowej).
Proponujemy, aby członkowie PTODM dowiedzieli się, czy szpitale, w których pracują lub też które zlokalizowane są w rejonach ich zamieszkania, są zainteresowane wdrożeniem opieki duchowej i podjęli odpowiednie działania (zapraszamy do kontaktu mailowego z nami, postaramy się pomóc: [email protected]).
